Vaak doorbreken de producten van Schreuder & Kraan de grens tussen die van gebruiksartikelen en toegepaste kunst, (zie bijvoorbeeld ons recente blog: “Een wandeling door het paradijs”).

Images d’Orient is typisch zo’n merk waarbij de consument aangenaam wordt getroffen door de rijke vormentaal en de sprekende kleuren. Voor inspiratie put Images d’Orient uit soms wel zeer oude bronnen: de culturen rond de Middelandse Zee.

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan
Coasters

De oprichster en ontwerpster van Images d’Orient, Peggy Raphaël Dabar, deed een reclame opleiding in Libanon. Daarna vertrok ze naar de Verenigde Staten om haar Masters in Fine Arts te behalen.

Terug in Libanon besloot zij met haar broer Charbel Raphaël om een bedrijf te beginnen dat de rijkdom van hun Mediterrane erfgoed centraal stelde. In hun ontwerpen wilden ze de schoonheid en harmonie hiervan uitdragen.

Zo ontstond in 2000 Images d’Orient met een lijn met moderne en alledaagse producten zoals coasters, onderzetters en placemats, alles in aantrekkelijke kleuren, die een oude en zeer rijke cultuurgeschiedenis in ons moderne leven brengt. En zo overbruggen deze producten vele grenzen en vele eeuwen, ruimte en tijd.

Kennis over al deze tradities waarmee we (soms ongemerkt) in aanraking komen is een grote rijkdom. Je beseft dat je onderdeel bent van een groter geheel dat niets minder dan onze eigen cultuurgeschiedenis omspant. Het is waar we vandaan komen. We zijn er onlosmakelijk mee verbonden. Het verbind ons met onze voorouders en met elkaar.

Silsal

Wanneer we de ontwerpen nader bekijken, dan realiseer je je dat de mens minder creatief is dan je zou denken. Veel motieven ontstonden in nabootsing van wat men voor zich zag, zoals bijvoorbeeld de weefpatronen van rieten manden of stoffen.

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

De traditie van het vlechtwerk, zoals manden vlechten, is al zeer oud. Vaak werden de weefpatronen de kenmerkende uitdrukking van bepaalde gemeenschappen of periodes.

Ook de vroegste geometrische decoraties op aardewerk zijn niet anders dan een afgeleide van dit soort vlechtpatronen. De vlechtpatronen zijn soms bijna hypnotiserend.

weefpatronen

Nassij

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

Nadat rond 4400 voor Christus de weeftechniek (“Nassij”) was uitgevonden, ontdekte men al gauw dat er, naar analogie met vlechtwerk, opvallende patronen konden worden gecreëerd door verschillende draden te kruisen. Het leidde tot prachtige ontwerpen en een uitgebreide handel in oriëntaalse stoffen die zich langs een netwerk van handelswegen verspreidden. Langs dezelfde wegen verspreidden zich ook religie, cultuur, ideeën en kennis.

Voorbeeld van een geborduurde stof met vergelijkbare bloemmotieven als op de Nassij coasters

Kaukab

Images d'Orient: Kaukab is het Arabische woord voor "ster". Deze onderzetter werd geïnspireerd door geometrische patronen uit de VIII-ste eeuwse Islamitische kunst, zoals de octagoon en de achtpuntige ster.

De Islamitische kunst verbeeldt in beginsel geen levende wezens. Kenmerkende uitingen in de kunst zijn calligrafische versieringen, florale motieven en geometrische patronen. De kennis over- en het begrip van deze onderliggende geometrie werd door ambachtslieden gebruikt bij de vervaardiging van tegels, mosaïek en houtwerk die in gebouwen werden toegepast.

Het is een decoratieve en abstracte kunstvorm, waarbij de patronen oneindig zijn. Veelheid en eenheid komen er in samen en zetten aan tot bezinning en reflectie. Kaukab is het Arabische woord voor “ster” en is gebaseerd op acht-puntsgeometrie, een veelgebruikte vorm die zich goed laat “lezen” en relatief gemakkelijk is op te zetten.

De patronen ontstaan door relatief eenvoudige lijnpatronen over elkaar heen te zetten. In de ogenschijnlijke wirwar van lijnen ligt een vrijwel oneindige hoeveelheid aan mogelijke patronen opgesloten. Door bepaalde vlakken contesterend te kleuren, of bepaalde paden langs de lijnen te volgen, ontstaan de patronen.

Birds of Paradise

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

Birds of Paradise. Paradijsvogels als deze zijn terug te vinden in talrijke Persische miniaturen en als onderdeel van composities met teksten en geometrische en florale patronen. In de Perzische literatuur wordt geschreven over een mystieke vogel, de “Huma”. Dit is een legendarische vogel die dateert uit de periode van het Zoroastrisme en die later ook als een Soefi vertelling werd opgenomen in de islam.
Deze vogel wordt overigens in de literatuur ook vaak gelijkgesteld aan de Simorgh, een andere mythische Perzische vogel die vergelijkbaar is met de westerse feniks. In de soefi mystiek is het een metafoor voor God.

In zijn 12e-eeuwse fabel ‘Conference of the Birds’ schreef de Iraanse Soefidichter Farid ud-Din Attar over een groep pelgrimsvogels op zoek naar de Simorgh. In het gedicht verzamelen de vogels van de wereld om te beslissen wie hun koning zal zijn, omdat ze er geen hebben. De wijste vogel van allemaal suggereert dat ze de legendarische Simorgh moeten vinden. Hij leidt de vogels, elk van hen vertegenwoordigt een menselijke fout die verhindert dat de mens verlichting bereikt. Wanneer de groep van dertig vogels eindelijk de woonplaats van de Huma bereikt, treffen ze alleen een meer waarin ze hun eigen weerspiegeling zien.

Sejjadeh

Sejjadeh is Arabisch voor “tapijt”. Mediterrane residenties uit de jaren 1930 en ’40 werden bedekt met keramische tegels die in een ongeëvenaarde veelheid aan kleuren en patronen zijn vervaardigd, van arabesken tot grafische motieven. Te samen kunnen ze een aaneengeschakeld patroon vormen, als ware het een ononderbroken tapijt. Hier volgen een aantal coasters die door dit type werden geïnspireerd.

Sejjadeh Azur

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

Zen Feu

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

Sejjadeh Rosace

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

Dit ontwerp is afgeleid van neogotische motieven, die op hun beurt hun oorsprong vinden in de roosvensters van de Gotische kathedralen.

Sejjadeh Rubi

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

Mosaic

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

Dit soort eeuwenoude patronen zijn terug te vinden in de decoraties van moskeeën. De prototypes van deze decoratiepatronen werden zorgvuldig bewaard, de kennis werd overgedragen van leermeester op leerling. De Mozaïeken werden volgens strengen esthetische richtlijnen vervaardigd, het spel van positief en negatief in perfecte balans, met als doel om de gelovigen in een meditatieve staat te brengen.

Mouchabieh

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan

De moucharabieh bestaat uit een houten scherm dat is samengesteld uit kleine houten elementen, die zijn vervat in een complex geometrisch patroon. Deze nauwgezette techniek ontstond in de dertiende eeuw en werd toegepast bij ramen, balkons, plafonds en gewelven, maar ook op meubilair.

Als venster bood het een gebruikelijke methode van natuurlijke ventilatie die veel is toegepast in de traditionele Arabische architectuur. Het werd ook aangewend als afscheiding van zijkamers, bijvoorbeeld om de vrouwenvertrekken van ongewenste inkijk af te schermen. Tegelijkertijd kon men dan wel naar buiten kijken zonder zelf te worden gezien.

***

Tot zover dit kleine overzicht. Een aantal kleurrijke coasters verbinden ons met eeuwen cultuurgeschiedenis. Ze hebben ons een verhaal te vertellen, het alledaagse wordt bijzonder. Dat is de kunst van het genieten…

Marc Schreuder
december 2019

Images d'Orient coasters bij Schreuder & Kraan in Haarlem
Images d'Orient rubberen coasters 9 x 9 cm, € 6,50 per stuk