Nicole: Jaren geleden bezocht ik de kookschool van Ballymaloe in Ierland. Koken voor feestelijke gelegenheden en hoe je dat aanpakt.

Twee belangrijke heb ik daar geleerd: goed voorbereiden en slim koken.

Het is bijna kerstmis. Voor velen een moment om gezellig samen te zijn en samen te eten. Vooral dat laatste, samen eten, vraagt goede voorbereiding. Menu samenstellen, boodschappen doen, vooruit koken en, niet onbelangrijk: op tijd de tafel dekken.

In deze mailing geven we wat voorbeelden van een gedekte kersttafel en wat je daar zoal voor kunt gebruiken. En we kijken kort terug op het eten rond de kersttijd in de geschiedenis.

Een goed maal

Menigeen staat voor de soms niet geringe opgaaf om een kerstmenu samen te stellen. Het blijkt dat men al sinds mensenheugenis in de kerstperiode een goed maal heeft weten te waarderen.

Van oorsprong vierden de Germaanse volkeren het zonnewendefeest, waarbij er offers werden gebracht. De beste stukken wildzwijn werden aan de goden geofferd, de rest at men zelf op.

Ook werden er brijoffers gebracht. Men zette dan kommen met brij in het huis om de huisgeesten gunstig te stemmen. Gedurende de langste nacht vreesde men de invloed van boze geesten die in het duister van deze lange nacht vrij spel hadden. Men ging niet slapen maar trachtte hen af te schrikken met licht en lawaai: men ontstak licht en bracht de nacht door met eten, drinken en muziek.

Het Christendom

Met de opkomst van het christendom werd het zonnewendefeest tot een christelijk feest omgevormd. Volgens overlevering heeft paus Julius I het besluit genomen om Kerstmis te gaan vieren op 25 december. Dat zou dan tijdens de Romeinse synode in de jaren 340 – 341 zijn gebeurd, hoewel ook het jaar 336 wordt genoemd. Dit gold als een gedeeltelijke tegenhanger van de Saturnalia, de uitbundige feesten ter ere van de Romeinse god Saturnus, die rond die tijd van het jaar plaatsvonden.

In de Middeleeuwen bestond het traditionele kerstmaal – nog net als bij de Germanen – uit geroosterd varkensvlees. Het gewone volk kon zich alleen bloed- en leverworsten veroorloven. Een deel van de maaltijd werd bewaard voor wie er in het voorafgaande jaar was gestorven (dat doet nog denken aan de brij offers) en er werd brood en voedsel aan de armen gegeven.

Gans

Met het groeien van de welvaart werd het varkensgebraad verdrongen door gebraden gans, die met karrenvrachten werd aangevoerd. En voor wie zich geen gans kon permitteren, waren er loterijen waarbij je hopelijk een gans kon winnen.

Na het verorberen van de gans en in afwachting van het kerstgebak werd de tijd gekort met het vertellen van sprookjes – de sprookjes van Moeder de Gans.
In 1697 publiceerde de Franse schrijver Charles Perrault (1628–1703) een verzameling volksverhalen en sprookjes onder de titel: Histoires ou contes du temps passé, avec des moralités: Contes de ma mère l’Oye, waarmee hij eigenlijk een nieuw literair genre vestigde.

En na het kerstgebak kwam het ganzenbord op tafel, een spel dat in de zeventiende eeuw in de Nederlanden werd geïntroduceerd, waarmee de avond verder werd doorgebracht.

Dat er met kerst altijd goed gegeten werd lijkt dus wel zeker, maar dat gold niet voor iedereen. In de 19de eeuw en in de eeuwen daarvoor is het bestaan van armoede altijd een gegeven geweest. Het was niet gezegd dat iedereen elke dag een maaltijd genoot. Je realiseert je dan in wat voor een rijke tijd wij nu leven: ons aanbod aan voedsel is overweldigend. Maar niet vanzelfsprekend. Er is nog steeds veel armoede en honger in de wereld, ook in Nederland.

Hier een tweetal kersttafels met toelichting, als inspiratie voor uw kersttafel.

De kersttafel 1

Als basis voor deze kersttafel heb ik gekozen voor een oranje kleed. Oranje is wellicht niet de kleur die als eerste in het hoofd komt bij kerst. Toch is dit kleed heel goed toepasbaar als basis voor een sfeervolle kersttafel. Door midden op tafel een guirlande van rode bessen te leggen, ontstaat direct een herfst/winter sfeer. Een paar simpele tamme kastanje bolsters (of bijvoorbeeld wat dennengroen of eucalyptusblad) kleden het midden van de tafel verder aan.

Voeg daar nog wat lichtjes aan toe en de basis voor uw kersttafel is gelegd. Servetten hoeven beslist niet altijd dezelfde te zijn als het gedekte kleed (of loper/placemat). Een ander dessin of contrasterende kleur kan een tafel levendiger maken. Op deze tafel pakt het groen van de servetten het groen van de bies in het kleed op, waardoor er toch eenheid ontstaat.

Door lichtjes te kiezen die goud/bronskleurig zijn, wordt de bruinige kleur van het servies weerspiegeld. De feestelijke geslepen kristallen wijnglazen in strawberry red passen mooi bij de bessen op tafel.

Tafellinnen

Le Jacquard Français Bohème coquelicot-poppy 100% katoenen kleed 150 x 150 cm. à € 142
Le Jacquard Français Sakura celadon 100% katoenen servetten 58 x 58 cm. à € 15,95
Coaster van Images d’Orient: Zen feu à € 6,50

Servies

Loveramics Sancai porseleinen servies Dinerbord 28 cm € 29 | Cereal Bowl 15cm € 10,50 | Etc.

Glaswerk

Luxoria handgeslepen gekleurde kristallen glazen à € 35
Dibbern universeel glas Venice, in zes kleuren + transparant à € 20

Bestek

Cutipol Solo brushed steel: Dinner knife € 16,60 | Dinner fork € 7 | Table spoon € 7 | Dessert knife € 16,35 |
Dessert fork €6,40 | Dessert spoon € 6,40 | Coffee spoon € 4
Zwart hoornen slabestek € 45

Tafeldecoratie

Berry Garland 150 cm € 39,95
Een spectaculair paar Art Deco kandelaars met engelen, Frankrijk, ca 1930, € 350
De wonderbaarlijke vogels van Anouschka Tjaden € 150
Naamkaarthouders van glas 4 cm, set van 6 voor € 21,50
Sfeerlichtjes lusterglas goud/koper hoogte 10 cm, diameter 8 cm € 6

De kersttafel 2

Deze tweede tafel is heel anders van sfeer. In plaats van het intense kleurpalet van de eerste tafel is hier gekozen voor een wat rustiger, misschien klassiekere setting.

Het kleed is van linnen in zilvergrijs met lila/paars. Zowel het materiaal als de kleurstelling zorgen voor een heel ander uitgangspunt. Blikvanger op tafel is de bijzondere octopus karaf van Massimo Lunardon. Hierdoor kan aankleding van de tafel verder tamelijk sober zijn. Enkele goudkleurige schelpen, wat gouden sterretjes en twee snoeren grijze natuurpareltjes volstaan om het thema “zee” dat de octopus suggereert, vorm te geven.
Het blauw van de karaf komt terug in de stipjes op de wijnglazen. Het goud van de schelpen sluit aan bij de negentiende-eeuwse kandelaar en het goudkleurige bestek van Cutipol. De maaltijd zou begonnen kunnen worden met een vissige amuse, geserveerd op een schelp met parelmoer en ingesloten parels.

Tafellinnen

Le Jacquard Français Médicis prune 100% linnen, set van een tafelkleed (175 x 175 cm) + 4 servetten (58 x 58 cm) €279

Servies

Deshoulières limoges porselein Galet blanc naar ontwerp van Gargantua Dinerbord 30 cm. € 20 | Dessertbordje 24 cm. € 20 | Etc.
Amuse schelp: € 2,50

Glaswerk

Massimo Lunardon wijnglas Amarone hoog 20 cm, diameter 8 cm. à € 76
Dibbern universeel glas Venice, in zes kleuren + transparant à € 20
Massimo Lunardon decanteer karaf Octopus, hoog 24,5 cm en Ø 11 cm. à € 252

Bestek

Cutipol Duna matt gold Dinner knife € 24,95 | Dinner fork € 12 | Table spoon € 12 | Dessert knife € 24,95 |
Dessert fork € 11,75 | Dessert spoon € 11,75 | Fish knife € 12,35 | Fish fork € 12,35 | Coffee spoon € 7,50 | Moka spoon €7 | Etc.

Tafeldecoratie

Negentiende-eeuwse kandelaar met vrouwenkopje € 149
Parelsnoer (fijn) grijs 120 cm – fresh water pearls, à € 10
Menukaarthouder, handgebonden: € 17,50
Tafellichtje, hoogte 17 cm, diameter 8 cm, à € 12,50
Gouden schelpjes à € 3,50

Over een aantal dagen is het kerst. Onze kerstboom thuis staat inmiddels, er is bedacht wat er gekookt gaat worden en – Ballymaloe indachtig – ook al deels voorbereid en ingevroren. Nog even en het is zover, even stilstaan bij het Licht dat terugkomt in het leven.

Heb een fijn kerstfeest met elkaar.

Marc & Nicole Schreuder

Bestellingen vanaf € 50 worden gratis toegezonden. Klik op de links of stuur ons een email.

Zie: kerststal

“De vele kandelaars van Schreuder & Kraan”

Tafelkleed Tivoli van Le Jacquard Français.